Zanim dojdzie do rozmowy o materiale, kolorze i cenie, jest pytanie wcześniejsze: którą technologią w ogóle to wydrukować. W praktyce wybór sprowadza się do dwóch rodzin — druku z filamentu i druku z żywicy.
Pracuję wyłącznie w pierwszej. Poniżej tłumaczę, na czym polega różnica i w jakich sytuacjach powiem wprost, że Twojego zlecenia nie powinienem brać.
Jak działa jedna, a jak druga
Technologia FDM to topienie plastikowej żyłki i układanie jej warstwa po warstwie. Dysza jeździ nad stołem i wyciska stopiony filament dokładnie tam, gdzie ma powstać materiał. To jak pisanie przedmiotu klejem na gorąco, tylko z dokładnością rzędu setnych milimetra.
Druk 3D z żywicy, czyli SLA i pokrewne technologie, działa zupełnie inaczej. W wanience jest ciekła żywica, a światło UV utwardza ją punkt po punkcie albo całą warstwą naraz. Model wynurza się z cieczy, wisząc głową w dół.
Ta różnica w zasadzie działania przekłada się na wszystko inne. Pytanie FDM czy SLA nie jest więc pytaniem o to, która drukarka jest lepsza — tylko o to, czy ważniejszy jest detal, czy wytrzymałość.
Gdzie żywica wygrywa bezapelacyjnie
Dokładność. Warstwa w SLA ma grubość rzędu 0,025–0,05 mm, w FDM typowo 0,1–0,3 mm. Przekłada się to na powierzchnię, na której praktycznie nie widać warstw, i na detale, których w FDM po prostu nie da się odwzorować.
Bardzo drobny detal. Twarze figurek w skali 30 mm, łuski, włosy, mikroskopijne napisy, biżuteria, modele dla modelarzy w małych skalach — to pole żywicy.
Modele odlewnicze. Są specjalne żywice wypalane, używane przy odlewaniu biżuterii.
Przezroczystość. W żywicy da się uzyskać elementy naprawdę przejrzyste. W FDM nie.
Gdzie wygrywa filament
Wytrzymałość. To największa i najczęściej pomijana różnica. Utwardzona żywica jest twarda, ale krucha — element upuszczony na podłogę potrafi się roztrzaskać. PETG czy ABS z FDM zniesie to bez śladu. Do wszystkiego, co ma pracować, druk z filamentu jest po prostu lepszy.
Rozmiar. Drukarki żywiczne mają zwykle małe pole robocze. Wydruk 20-centymetrowy jest tam już wyzwaniem, a u mnie to standard — maksymalny gabaryt pojedynczego elementu to 25 × 25 cm.
Koszt. Filament jest wielokrotnie tańszy od żywicy w przeliczeniu na gram, a wydruk FDM może mieć puste wnętrze. Model żywiczny jest lity, więc zużywa znacznie więcej materiału.
Wybór materiałów. Elastyczne TPU, odporny na temperaturę ABS, odporny na wodę PETG — żywica takiej palety nie ma.
Czystość pracy. Wydruk FDM jest gotowy po zdjęciu ze stołu. Żywiczny trzeba umyć w alkoholu izopropylowym i doświetlić w komorze UV, a sama ciekła żywica jest drażniąca i wymaga rękawic.
Trwałość w słońcu. Żywica z czasem żółknie i kruszeje pod UV mocniej niż większość filamentów.
Jaka drukarka 3D do figurek – uczciwa odpowiedź
To pytanie zadaje mi sporo osób i odpowiedź zależy od tego, jakie figurki.
Figurki dekoracyjne 10–25 cm — FDM nadaje się bardzo dobrze. Przy tej skali detal jest wystarczająco duży, żeby technologia go udźwignęła, a wydruk jest lekki, tani i wytrzymały. Cała moja seria popiersi i figurek low poly powstaje właśnie tak.
Figurki bitewne i kolekcjonerskie 28–40 mm — tu wygrywa żywica i nie ma o czym dyskutować. W tej skali oczy postaci mają pół milimetra. FDM tego nie odwzoruje.
Biżuteria i modele do odlewu — wyłącznie żywica.
Jeśli przyjdziesz do mnie z modelem figurki bitewnej, powiem wprost, że to nie jest zlecenie dla mnie. Wolę stracić zamówienie niż wysłać coś, co Cię rozczaruje.
Ściągawka
| Czego potrzebujesz | Technologia |
|---|---|
| Część, która ma pracować i przenosić obciążenie | FDM |
| Element większy niż 15 cm | FDM |
| Prototyp do oceny kształtu i wymiarów | FDM |
| Dekoracja 10–25 cm | FDM |
| Coś elastycznego albo odpornego na temperaturę | FDM |
| Figurka w skali poniżej 5 cm z twarzą | żywica |
| Biżuteria, model do odlewu | żywica |
| Element przezroczysty | żywica |
| Powierzchnia bez widocznych warstw bez obróbki | żywica |
Jeśli nie wiesz, co wybrać
Napisz, do czego ma służyć przedmiot, i podaj warunki: czy stoi w środku, czy na dworze, czy coś na nim leży, czy się o niego opiera, czy ma kontakt z wodą albo chemią. Materiał dobiorę sam i powiem wprost, jeśli akurat tej rzeczy nie warto drukować.
Wycena jest darmowa. Drukuję w technologii FDM z filamentów PLA, PETG, ABS i TPU, maksymalny gabaryt pojedynczego elementu to 25 × 25 cm, a typowa realizacja zajmuje 2–5 dni roboczych.
Najczęstsze pytania
Czy w FDM da się ukryć warstwy?
Da się je mocno ograniczyć — niższą warstwą, odpowiednim ustawieniem modelu i szlifowaniem. Całkowicie zniknąć nie mogą, bo to jest natura tej technologii. Opisuję to w osobnym tekście o wygładzaniu.
Czy żywica jest dokładniejsza wymiarowo?
W drobnym detalu tak. Przy większych elementach różnica się zaciera, bo żywica ma własny problem: skurcz przy doświetlaniu.
Skoro żywica jest dokładniejsza, dlaczego nie drukujesz obiema?
Bo wolę robić jedną rzecz dobrze niż dwie przeciętnie. Druk żywiczny to osobny warsztat, osobna chemia i osobne procedury. Gdy zlecenie wymaga żywicy, mówię to wprost.
Czy wydruk FDM da się polerować do połysku?
Do pewnego stopnia — przez szlifowanie na mokro i podkład. Efektu jak z wtryskarki bez malowania nie uzyskasz.
Co z tego wynika przy Twoim zleceniu
Jeśli przedmiot ma być używany, obciążany albo większy niż kilkanaście centymetrów — FDM jest właściwym wyborem i taką robotę wykonam. Jeśli chodzi o mikroskopijny detal na małej figurce albo o biżuterię, powiem, żebyś szukał warsztatu żywicznego.
Efekty pracy w FDM możesz obejrzeć w sklepie — wszystko tam powstało w tej technologii. Masz projekt i nie wiesz, do której grupy należy? Napisz, rozstrzygnę to w jednej wiadomości.
