Wydruk rośnie przez kilkanaście godzin, wygląda dobrze, a nad ranem okazuje się, że rogi podjechały do góry i cała podstawa jest wygięta jak łódka. Albo, w gorszym wariancie, model leży przewrócony obok stołu.
To warping — najczęstszy powód nieudanych wydruków przy dużych, płaskich elementach. Poniżej skąd się bierze i co z tym robię.
Skąd to się bierze
Tworzywo wychodzi z dyszy rozgrzane do ponad dwustu stopni i natychmiast zaczyna stygnąć. Stygnąc, kurczy się — to skurcz tworzywa i dotyczy wszystkich materiałów bez wyjątku.
Gdyby cały wydruk stygł równomiernie, nic by się nie stało: skurczyłby się proporcjonalnie i byłby po prostu odrobinę mniejszy. Problem w tym, że dolne warstwy stygną, gdy górne są jeszcze gorące.
Ostygnięta dolna warstwa chce się skurczyć, ale jest przyklejona do stołu. Powstaje naprężenie. Najsłabszym punktem są rogi — tam przyczepność ma najmniejszą powierzchnię, więc to one odrywają się pierwsze i podjeżdżają do góry. Stąd charakterystyczne podwijanie rogów wydruku.
Które materiały są najgorsze
ABS — zdecydowany rekordzista. Kurczy się najmocniej ze wszystkiego, czym pracuję, i bez zamkniętej komory duże płaskie elementy z niego praktycznie nie wychodzą. To główny powód, dla którego ABS jest uważany za trudny.
PETG — pośrodku. Kurczy się umiarkowanie, ale za to bardzo mocno klei się do stołu, co w praktyce ratuje sytuację.
PLA — najłagodniejszy. Skurcz jest na tyle mały, że przy typowych rozmiarach problem prawie nie występuje. Dlatego całą serię paneli 24 × 24 cm drukuję właśnie z PLA.
TPU — praktycznie nie warpuje, bo materiał jest elastyczny i sam rozładowuje naprężenia.
Co sprzyja problemowi
- Duża, płaska podstawa. Im większa powierzchnia styku ze stołem, tym większe naprężenie sumaryczne. Panel 24 × 24 cm jest znacznie trudniejszy niż figurka o podstawie 6 cm.
- Ostre rogi. Kwadrat warpuje chętniej niż koło, bo naprężenie kumuluje się w narożnikach.
- Przeciąg w pomieszczeniu. Nierównomierne chłodzenie to prosta droga do wygiętego wydruku. Otwarte okno w zimie potrafi zepsuć całą nocną robotę.
- Zimny albo brudny stół. Tłuszcz z palców wystarczy, żeby wydruk puścił w tym jednym miejscu.
- Za duże chłodzenie na pierwszych warstwach. Wentylator wychładza materiał, zanim zdąży się przykleić.
Co z tym robię
Podgrzewany stół. Podstawa trzymana w temperaturze zbliżonej do punktu mięknięcia materiału po prostu nie ma jak się skurczyć, dopóki druk trwa. To najskuteczniejsze pojedyncze rozwiązanie.
Dobór materiału pod geometrię. Duży, płaski element to argument za PLA, nawet jeśli PETG byłby wytrzymalszy. Jeśli rzecz musi być z PETG albo ABS, mówię o tym przy wycenie i planuję inaczej.
Obrys pomocniczy wokół modelu. Kilka dodatkowych warstw przyklejonych do stołu wokół podstawy, odcinanych po druku. Zwiększa powierzchnię przyczepności w newralgicznych narożnikach.
Zaokrąglone narożniki w projekcie. Gdy mam wpływ na model, zaokrąglam rogi podstawy. Drobna zmiana, duża różnica.
Podział na mniejsze części. Przy naprawdę dużych elementach dzielę model i sklejam. To zresztą i tak konieczne powyżej mojego maksymalnego gabarytu 25 × 25 cm.
Stabilne otoczenie. Zamknięte okno, brak przeciągu, równa temperatura w pomieszczeniu.
Co to znaczy dla Twojego zlecenia
Duże wydruki 3D mają wyższy odsetek nieudanych prób i to jest uczciwie wliczone w wycenę. Panel 24 × 24 cm nie kosztuje tyle co cztery panele 12 × 12 cm, mimo tej samej ilości materiału — różnica bierze się z ryzyka.
Jeśli Twój element jest duży, płaski i ma być z PETG albo ABS, powiem o tym wprost i zaproponuję jedno z trzech: zmianę materiału, podział na części albo zaokrąglenie narożników. Wolę o tym rozmawiać przed drukiem niż tłumaczyć się po.
Nie musisz tego ustawiać sam
Wszystkie te parametry dobieram przy wycenie na podstawie jednego opisu: do czego przedmiot ma służyć i czy ważniejszy jest wygląd, czy wytrzymałość. Nie musisz znać ani jednej z tych liczb, żeby złożyć zamówienie.
Drukuję w technologii FDM z PLA, PETG, ABS i TPU. Maksymalny gabaryt pojedynczego elementu to 25 × 25 cm, typowa realizacja zajmuje 2–5 dni roboczych, a wycena jest darmowa.
Najczęstsze pytania
Czy dostanę wygięty wydruk?
Nie. Elementy z wadą po prostu drukuję ponownie — to ryzyko po mojej stronie, nie po Twojej.
Czy da się wyprostować wygięty wydruk?
Przy niewielkim odkształceniu czasem tak, przez ostrożne podgrzanie. Zwykle jednak szybciej i pewniej jest wydrukować od nowa.
Mam wydruk od kogoś innego, który się wygiął. Co zrobić?
Jeśli masz plik, wydrukuję go ponownie z materiałem i ustawieniami dobranymi pod tę geometrię. Napisz, opisując, jak wyglądała wada.
Czy to samo dotyczy małych przedmiotów?
Praktycznie nie. Przy podstawie poniżej 10 cm i przy PLA problem jest marginalny.
Dlaczego o tym piszę
Bo to jedyny powód, dla którego przy niektórych zleceniach mówię „lepiej z innego materiału” albo „podzielmy to na dwie części”. Nie chodzi o wygodę — chodzi o to, żeby element, który wydruk odkleja się od stołu dotyczyłby najbardziej, w ogóle do Ciebie nie trafił.
Panele 24 cm, które przeszły ten proces, obejrzysz w sklepie.
