Starożytny Egipt zostawił po sobie system znaków, który przetrwał trzy tysiące lat — dłużej niż większość religii i wszystkie ówczesne państwa. Część z tych znaków funkcjonuje do dziś, choć zwykle w oderwaniu od pierwotnego sensu.
Symbole egipskie warto znać, zanim powiesi się je na ścianie. Każdy z nich coś znaczył i znaczenia te są zaskakująco konkretne.
Oko Horusa — ochrona i zdrowie
Oko Horusa, zwane też wadżet, to prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalny znak egipski na świecie. Przedstawia oko sokoła z charakterystycznym rysunkiem pod spodem.
Mit tłumaczy jego pochodzenie: Horus stracił oko w walce z Setem o tron po zamordowanym ojcu. Oko zostało odtworzone, i stąd wzięło się jego znaczenie — przywrócenie tego, co utracone, uzdrowienie, całość po rozbiciu.
Noszono je jako amulet ochronny, umieszczano na sarkofagach i malowano na dziobach łodzi, żeby „widziały” drogę. Ciekawostka: części oka odpowiadały ułamkom używanym w egipskiej matematyce przy odmierzaniu zboża.
Panel ścienny z Horusem przedstawia sokoła — wcielenie boga, do którego oko należy.
Anubis — przewodnik, nie bóg śmierci
Anubis jest zwykle opisywany jako bóg śmierci i to spore uproszczenie. Był bogiem balsamowania i przewodnikiem zmarłych — tym, który prowadzi przez przejście, a nie tym, który je powoduje.
Jego najważniejsza rola to ważenie serca. Serce zmarłego kładziono na szali naprzeciw pióra bogini Maat, uosabiającego prawdę i porządek. Serce lżejsze od pióra oznaczało życie wieczne, cięższe — pożarcie przez potwora Ammit.
Głowa szakala nie jest przypadkowa: szakale kręciły się wokół cmentarzy, więc uczyniono z nich strażnika zamiast zagrożenia.
Panel z Anubisem pokazuje właśnie tę charakterystyczną głowę z wydłużonymi uszami.
Skarabeusz — odrodzenie
Skarabeusz znaczenie ma jedno z najciekawszych, bo wywiedzione z bezpośredniej obserwacji przyrody.
Żuk gnojarz toczy przed sobą kulę i składa w niej jaja. Egipcjanie widzieli, że z martwej kuli wychodzą żywe żuki, i uznali to za obraz samoistnego odrodzenia. Toczenie kuli skojarzyli z wędrówką słońca po niebie — stąd bóg Chepri, przedstawiany jako żuk toczący słońce.
Amulety w kształcie skarabeusza były najpopularniejszymi w Egipcie. Umieszczano je na miejscu serca zmarłego, często z inskrypcją proszącą serce, by nie zeznawało przeciw właścicielowi na sądzie.
Panel ze skarabeuszem to ten właśnie motyw.
Mumia i maska pogrzebowa
Mumifikacja nie była obrzędem samym w sobie — wynikała z konkretnego przekonania. Egipcjanie uważali, że dusza potrzebuje zachowanego ciała, żeby do niego wracać. Stąd siedemdziesiąt dni pracy nad jednym zwłokami i cały przemysł wokół tego.
Maska pogrzebowa miała zapewnić rozpoznanie: przedstawiała idealną, młodą wersję twarzy zmarłego, żeby dusza trafiła tam, gdzie trzeba.
Panel z mumią faraona nawiązuje do ikonografii tych masek.
Inne znaki, które warto znać
| Symbol | Co oznaczał |
|---|---|
| Ankh | Życie, klucz życia — znak najczęściej trzymany przez bogów |
| Djed | Stabilność, kręgosłup Ozyrysa |
| Lotos | Odrodzenie, bo zamyka się na noc i otwiera o świcie |
| Ureusz | Kobra na czole faraona, władza i ochrona |
| Pióro Maat | Prawda i porządek świata, przeciwwaga serca |
Dekoracje w stylu egipskim bez przesady
Dekoracje w stylu egipskim mają jedną pułapkę: łatwo przekroczyć granicę między nawiązaniem a scenografią. Cztery zasady, które to porządkują.
Jeden motyw wiodący. Nie wszystkie cztery panele naraz w jednym pokoju. Jeden na ścianie działa mocniej niż komplet.
Kolor stonowany. Złoto jest oczywiste, ale bardzo szybko przechodzi w kicz. Czerń, grafit i piaskowy beż są bliższe oryginałom, które przecież były kamienne.
Przestrzeń wokół. Płaskorzeźba potrzebuje pustej ściany po bokach. Wciśnięta między półkę a szafę traci cały efekt.
Światło z boku. To najważniejsze. Płaskorzeźba istnieje dzięki cieniom — oświetlona na wprost robi się płaska.
Gdzie powiesić panel
Wszystkie panele mają 24 cm i kosztują 60 zł. To rozmiar, który działa w trzech sytuacjach:
- Nad biurkiem — pojedynczy panel na wysokości wzroku osoby siedzącej.
- W przedpokoju — płaski, więc nie zahacza o rękaw.
- W grupie po trzy — na ścianie klatki schodowej albo w szerokim korytarzu, w odstępach po 10 cm.
Więcej o budowaniu kompozycji z kilku paneli napisałem we wpisie o art wall.
Egipt a inne mitologie na ścianie
Jeśli interesują Cię motywy mitologiczne szerzej, o Meduzie, Minotaurze i Anubisie pisałem w osobnym wpisie o dekoracjach mitologicznych.
Praktyczna uwaga do łączenia: motywy z różnych kręgów kulturowych zestawione obok siebie wyglądają przypadkowo. Lepiej trzymać jedną mitologię na jednej ścianie.
Inny rozmiar albo inny wzór
Podane ceny dotyczą rozmiarów opisanych w karcie produktu. Panele drukuję też większe, a figurki i doniczki w innych wysokościach — napisz, jaki rozmiar Cię interesuje, a podam cenę.
Jeśli szukasz motywu, którego nie mam w sklepie, przygotuję model na zamówienie. Drukuję w technologii FDM, maksymalny gabaryt pojedynczego elementu to 25 × 25 cm, kolor wybierasz przy zamówieniu.
Najczęstsze pytania
Czy oko Horusa i oko Ra to to samo?
Nie. Oko Horusa to ochrona i uzdrowienie, oko Ra wiąże się ze słońcem i jego niszczącą mocą. Bywają mylone, bo wyglądają podobnie.
Czy da się zamówić panel z ankh albo innym symbolem?
Tak, przygotuję model na zamówienie. Napisz, który symbol Cię interesuje.
Jak powiesić panel?
Panele mają z tyłu otwór do zawieszenia na wkręcie albo gwoździu. Są lekkie, więc nie wymagają kotwienia.
Który wybrać na początek
Jeśli zaczynasz od jednego panelu — skarabeusz, bo jego symbolika jest najbardziej uniwersalna, a wzór najbardziej graficzny. Anubis działa mocniej, ale jest znacznie bardziej dosłowny. Wszystkie obejrzysz w kategorii panele ścienne.
